My status

Đứng trước những con dốc cuộc đời

Dã quỳ trên cao nguyên đất đỏ

“Tao đi chuyến này sẽ dứt khoát với Hà. Phải thực tế thôi, lấy Hạnh tao sẽ có chỗ làm ổn định ngay tại Bảo Lộc…” hắn nói như phân bua với bạn rồi quày quả lên xe, chiếc xe 24 chỗ đến Pleicu rồ máy lao đi, nhả vào không trung làn khói mỏng.

Hắn và Hà là đôi bạn thân từ nhỏ. Học hết phổ thông hắn vào Đại học còn Hà thi Trung cấp sư phạm, mặc hắn khuyên thế nào cũng không nghe. Tốt nghiệp, Hà về dạy ở một trường tiểu học ở Gia Lai. Tình yêu qua những cánh thư vừa lãng mạn vừa xúc động. Viết thư xong phải đạp xe gần chục cây số mới đến được Bưu điện văn hóa xã để gửi.

Xe đến thành phố lúc trời đã xế chiều, phải đi xe ôm thêm ba chục cây nữa mới tới trường Hà. Con đường đất đỏ bụi cuốn mù mịt, cao nguyên nắng gắt, hai bên đường hoa dã quỳ mọc um tùm. Các cô trong khu tập thể vui mừng đón hắn như người thân ở xa mới về còn Hà thì quýnh quáng cứ nhắc đi nhắc lại: “Anh lên răng không báo trước để em chuẩn bị?”.

Nhìn bữa cơm chiều hắn khẽ lắc đầu ngán ngẩm: Một đĩa cá khô, một bát canh chua không dầu không mỡ, một đĩa măng rừng ngâm ớt cay xé họng, các cô giục nhau bê cái này bê cái kia nhưng có gì mà bê? Hắn cố gượng cười ăn cho xong hai lưng bát để các cô vui, miếng cơm khô nghẹn bứ. Tiếng hát meo méo vì bình ắc quy hết điện phát ra từ chiếc cát – xét cũ mèm càng làm cho chiều thê lương ảm đạm.

Buổi tối các cô lấy cớ đi họp tổ chuyên môn để cho hắn với Hà tự nhiên. Hà đi tắm. Còn lại một mình hắn nhìn trân lên trần nhà mái ngói thủng lỗ chỗ, suy nghĩ xem phải nói lời chia tay như thế nào để Hà không sốc, mình có tàn nhẫn quá không? Cô ấy sẽ khinh ghét mình, sẽ căm hận? Hắn bỗng thấy sợ, nỗi sợ hãi vô hình.

Hắn với tay định cầm một cuốn sách đọc quấy quá lấy lại can đảm, có xấp giấy nhỏ trong cuốn sách văng ra, rơi tung tóe xuống sàn. Hắn nhặt một tờ lên xem: Giấy báo đã gửi tiền, đây là phần trả lại cho người gửi còn người nhận là… hắn. Một tờ, hai tờ ,ba tờ… Mắt hắn hoa lên, trong tai như có tiếng vo vo, mồ hôi vã ra. Hắn xếp lại cẩn thận, đặt cuốn sách lên kệ, nằm vật ra giường, nhắm mắt lại nhưng tất cả hiện lên rõ mồn một. Những tờ giấy báo đã gửi tiền hiện lên nhảy múa như trêu ngươi hắn.

Hà ra trường có việc làm còn hắn đang học, xuất thân từ vùng quê nghèo thuần nông nên chặng đường Đại học của hắn gian nan không gì tả xiết. Bố mẹ hắn chạy vạy mãi cũng chỉ đủ một tháng bốn trăm ngàn. Hắn là con trai dè xẻn mãi không đủ. Lúc đầu ngửa tay nhận tiền Hà gửi hắn cũng xấu hổ lắm, nhưng bức bách quá hắn đành chặc lưỡi. Một lần, hai lần rồi nhiều lần, cuối cùng hắn cảm thấy như sự đương nhiên. Lúc gửi qua Bưu điện, lúc Hà trực tiếp mang sang, chưa thấy người đã nghe tiếng: “Thằng cu Tình mô rồi, tiền choa đem đầy đủ rồi thi cử không ra chi đừng có trách”, vẫn chất giọng bỗ bã vô tư có phần nghịch ngợm của con gái Hà Tĩnh.

“… Anh đi tắm cho mát, cả ngày đi đường mệt rồi”. Tiếng Hà làm hắn giật mình. Hắn nhìn cô trân trân. Ôi! Hà dịu dàng thánh thiện quá, trái ngược hoàn toàn với Hạnh ma lanh quỷ quái. Hắn kéo Hà ra khỏi phòng cho đỡ ngột ngạt, cả hai bước lặng lẽ trên con đường đất đỏ, dưới ánh trăng mờ hắn thấy Hà đẹp và dịu dàng lạ. Mái tóc dài xõa xuống đôi bờ vai tròn trịa, mái tóc nhuộm màu bàng bạc dưới ánh trăng. Bất giác hắn siết chặt cô vào lòng, vục mặt vào mái tóc thơm mùi bồ kết. Những điều định nói giờ đã tan biến, cả hai cùng im lặng, thoang thoảng trong gió hơi đất, hương cà phê ngào ngạt và cả mùi ngai ngái của dã quỳ.

- “Anh ở chơi lâu không?”.

Hắn không trả lời, chỉ siết cô thật chặt. Nếu cao nguyên này không có dã quỳ thì sẽ ra sao? Rõ lẩn thẩn, đã là cao nguyên đất đỏ thì phải có dã quỳ, như cuộc sống này vẫn vậy đấy thôi.

Đình Dũng

Hai nửa hy sinh

Cô vốn là một người con gái xinh đẹp. “Vệ tinh” xung quanh cô nhiều không kể xiết, nhưng cô bỏ ngoài tai tất cả để chọn anh – một công nhân làm việc ở nhà máy, thu nhập còn không đủ cho 3 bữa ăn hàng ngày. Cô chấp nhận từ bỏ cả gia đình, thậm chí là công việc đầy tương lai của mình để cưới anh.

 

Sau khi kết hôn, anh và cô mượn được nhà kho của một người bạn, họ sắp xếp lại thành một tổ ấm giản dị. Mùa đông đến, căn nhà kho trống trải hút gió lại càng trở nên lạnh giá. Khi ấy chưa đủ tiền mua chăn, cô thường bị giật mình tỉnh dậy giữa đêm vì lạnh. Những lúc đó, anh chỉ biết ôm chặt cô vào lòng, dùng hơi ấm của cơ thể sưởi ấm cho cô.

 

Một ngày cô trở về nhà với vẻ mặt thất thần nhợt nhạt, anh lo lắng hỏi cô có phải bị bệnh rồi không? Cô chỉ mỉm cười nói: “Em hơi mệt thôi!” rồi hân hoan rút từ trong túi ra một tờ bạc nhét vào tay anh: “Chúng mình có tiền rồi anh ạ, mình đi mua một chiếc chăn thật ấm để đắp nhé.” Anh sững người ngạc nhiên nhìn tờ tiền trong tay cô, giọng run run: “Làm sao em lại có nhiều tiền vậy?” Cô vui vẻ kể lại cho anh tiền là do cô kiếm được khi đi phát tờ rơi. Cô phải đứng từ sáng đến tối mới được trả ngần ấy tiền. Nói rồi cô vội vàng kéo anh ra khỏi nhà, không cho anh hỏi thêm điều gì nữa. Họ mua môt cái chăn vừa tầm tiền. Từ đó, giữa đêm cô không còn bị giật mình thức giấc nữa.

 

Vài năm sau, anh tìm được công việc tốt hơn, rồi kiếm được nhiều tiền, tự mở công ty. Không bao lâu anh đã xây cho cô một ngôi nhà khang trang, mua ô tô cùng rất nhiều đồ dùng đắt tiền khác. Anh nói muốn dành cho cô một cuộc sống ấm no đầy đủ bù đắp lại những tháng ngày khó khăn vất vả trước đây. Cuộc sống bỗng vụt thay đổi khiến cô có phần bàng hoàng chưa kịp thích nghi với điều kiện mới.

 

Ngày chuyển nhà, anh bảo những đồ đạc cũ trong căn nhà kho của họ trước đây anh đều muốn vứt đi không giữ lại bất cứ cái gì. Nhưng cô khăng khăng nói muốn giữ lại cái chăn để đắp. Và rồi một thời gian dài nữa họ vẫn dùng cái chăn cũ ấy, giờ đây nó đã trở nên xù xì cũ kĩ, còn bị rách khá nhiều chỗ. Anh không ngừng phàn nàn với cô: “Thôi bỏ cái chăn cũ này đi em, mình có thể mua một cái chăn mới ấm áp và tốt hơn rất nhiều. Em xem cả nhà mình toàn những đồ đắt tiền, nhìn cái chăn cũ này trong nhà trông thật chướng mắt”. Nhưng cô vẫn cố chấp nhất quyết giữ lại cái chăn cũ ấy, vì chỉ khi đắp nó cô mới cảm thấy ấm áp và được che chở.

 

Một hôm, anh về nhà mang theo một cái chăn mới và nhất quyết bảo cô bỏ cái chăn cũ đi. Lần này dù không nỡ nhưng cô vẫn nghe theo lời anh. Từ đó, hàng đêm cô ngủ không còn ngon giấc nữa, trong lòng cô lúc nào cũng cảm thấy thấp thỏm lo lắng khiến cô lại không ngừng giật mình giữa đêm. Và mỗi lần tỉnh dậy như thế, hai mắt cô lại đầm đìa nước. Anh vốn không biết rằng để mua được cái chăn đó cô đã phải đi bán máu lấy tiền chứ không phải đi phát tờ rơi như cô nói với anh. Lần đầu tiên bán máu, biết bao đau đớn, cũng chỉ vì muốn có cái chăn này. Vậy mà anh lại nỡ vất bỏ nó. Cô dần cảm thấy anh không còn yêu cô như xưa nữa.

 

Một ngày anh có việc gấp phải ra ngoài, quên mang theo máy tính xách tay quen thuộc. Trên màn hình của anh vẫn hiện lên trang blog anh viết hàng ngày. Và cô bất chợt đọc được dòng chữ anh hình như mới viết không lâu.

 

“Ngày hôm ấy em từ đâu về khuôn mặt tái xanh nhợt nhạt khiến cho tôi lo lắng vô cùng. Rồi em nói em đi phát tờ rơi để mua chăn cho hai đứa. Tối hôm đó chúng tôi nằm ngủ ấm áp trong chiếc chăn mới, thấy em nằm cuộn tròn trong lòng tôi say trong giấc ngủ, tôi thương em biết bao. Đã bao đêm rồi em không được ngủ ngon đến vậy. Và rồi tình cờ tôi nhìn thấy trên tay em có một vết sưng nhỏ, dường như bị kim tiêm đâm vậy. Tôi bỗng hiểu ra tất cả. Hóa ra em nói dối tôi em đi phát tờ rơi, thực ra em đã đi bán máu để có tiền mua chăn, chỉ vì một cái chăn mà em đã phải khổ sở đau đớn đến vậy. Đêm đó tôi đã khóc vì thương em và cũng thầm hứa sẽ cố gắng làm việc, phấn đấu trở thành một người thành đạt, để có thể bù đắp lại những ngày tháng khốn khó này cho em. Và giờ đây tôi đã thực hiện được lời thề đó. Hôm qua tôi quyết định đến trạm hiến máu, tôi chỉ muốn cảm nhận một chút nỗi đau em từng trải qua. Khi chiếc kim tiêm đâm vào mạch máu, một cảm giác nhói buốt lan dọc khắp cơ thể. Nhưng tôi không thấy đau, ngược lại, rất hạnh phúc. Tôi lấy tiền bán máu và đi mua chiếc chăn mới này. Tôi muốn nó là món quà bất ngờ dành cho em…”

 

Nước mắt cô đã ướt đẫm tự độ nào. Hóa ra tình yêu của anh dành cho cô vẫn sâu đậm và lớn lao đến vậy. Mùa đông năm nay anh đã đổi máu của mình tặng cho cô chiếc chăn ấm, có lẽ đó cũng sẽ là chiếc chăn ấm áp nhất cô có trong đời…

Một nửa

Lâu, rất lấu rồi không viết, tự nhiên hôm nay hứng thú viết vì nghĩ rằng, khi hứng thú thì viết cũng hay.

Hôm nay nhận được 1 đường link, dẫn tới một bài viết kể về 1 cô gái chia tay người yêu rồi gặp 1 anh chàng đáng ghét ở cty. Mọi thứ diễn ra như như phim Hàn Quốc rồi cuối cùng cái truyện ngắn ấy cũng để 1 kết thúc mở… Để tác giả đỡ phải nghĩ nhiều, để người đọc phải tự suy nghĩ. Riêng mình không nghĩ nhiều lắm vì không hiểu ý người gửi muốn mình nghĩ gì qua câu truyện đó!
Tối, đọc 1 câu truyện về cuộc sống của 1 đôi vợ chồng. Người kể là 1 người vợ “cá tính” và mạnh mẽ, tuy không phải là 1 nàng dâu ngoan nhưng kết chuyện, cô ấy vẫn thể hiện được bản tính của mình: ƯƠNG BƯỚNG. Rõ ràng như vậy còn tốt hơn là 1 cái kết mở! (http://dantri.com.vn/c130/s130-532114/anh-khong-con-yeu-em.htm).

Trong lúc này, tôi muốn tâm sự suy nghĩ thực sự của mình. 1 quan điểm, 1 góc nhìn và cũng là 1 suy nghĩ như tôi vẫn luôn nghĩ.

Một nửa của mình.

Đối với nhiều người, tình yêu dễ dàng vậy? Đến với nhau, trải qua những quãng thời gian mặn nồng, che chở, quan tâm, chăm sóc nhau nhưng rồi lại chia tay cũng nhanh như khi tình yêu tới… Và rồi lại bắt đầu một cuộc tình mới cũng y như vậy.

Và rồi nhiều người, yêu nhau sâu đậm, thời gian rất lâu… Nhưng thời gian cũng chính là kẻ thù. Nó làm cho 2 người không còn giữ được ngọn lửa ban đầu, nó làm cho 2 người trở nên chán ngán nhau… Và rồi chia tay. Nhưng chia tay lúc này, liệu có ai còn luyến tiếc thời gian đã qua? Có lẽ có, bởi vì có nhiều người sau 1 cuộc tình như vậy trở lên giống như con chim ngã cành – sợ hãi không dám thử bay nữa!

Có ai trên đời này hoàn hảo? Khẳng định là có, đấy là những người mới được yêu. Lúc đó mọi điều tốt đều trở thành hơn tất cả mọi người khác, và mọi khiếm khuyết đều bị lu mờ trước những mặt tốt… Nhưng rồi thời gian càng lâu, mọi thứ càng trở lên “bình thường”. Và tới 1 thời điểm nào đó, nó thành “tầm thường”. Mà có khi lại thành “xấu xa” nữa.

Cứ như vậy, các cuộc tình mà tôi thấy xung quanh mình cứ như những cái vòng hút. Gần 1 ai đó thì hút người đó vào, quay mòng mòng. Khi quay lâu rồi lại ném văng người đó ra người, để lại những cái đầu choáng váng, vẫn không hiểu tại sao, không hiều thật rõ “tại vì ai”…

Tôi hay thường trêu đùa những anh chị, những người bạn đã lập gia đình xung quanh mình những câu như “Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã” hoặc “Nồi nào vung đấy” để ám chỉ rẳng: Đúng là chỉ có chị mới chịu được anh hay anh mới chịu được chị.

Ngẫm lại chuyện yêu, bạn phải yêu bao lần mới tìm được ngưu, mã, vung của mình? Nếu nhiều, bạn thành 1 người đa tình, hoặc lăng nhăng. Ít quá, bạn chưa đủ trải nghiệm, chưa tìm kĩ! Nhưng thế nào là ít, thế nào là nhiều?

Rút cục, tôi đang đi vào cái vòng luẩn quẩn. Haiz, dừng ở đây thôi, vô đề lâu quá mà vẫn chưa nói được điều cần nói, hẹn lần sau nếu có dịp vậy….

 

Thư tình tuổi 90

Em ạ.

Anh ngồi bấu tay vào thành giường nhìn ra ngoài trời. Hình như mưa. Mắt anh mấy ngày nay thấy nắng loà nhoà lại tưởng mưa, thấy mưa thì nhìn như đang nắng xuống. Thằng chắt nội nói, mắt cụ nhìn không rõ nữa, cụ đi đâu để cháu dắt. Nó nói thật em nhỉ, nhưng mình cần gì nó dắt, ví thử có em đến ngoài ngõ kia, anh chẳng nhìn thấy rõ mồn một.

Anh vẫn khoẻ. Mỗi ngày các cháu nó cho ăn năm bữa, mỗi bữa một bát cháo đã nát nhừ. Anh chỉ dám viết thư cho em mà không dám gọi điện vì tiếng của anh nói em chỉ có thể nghe như tiếng rừng phi lao xào xạc.
Sáng nào anh cũng đi thể dục, đi từ mép giường ra tới bậc cửa sổ, vị chi là bốn bước. Bốn bước mà đi mất hai giờ, mồ hôi đổ vã ra, sảng khoái ghê.

Nay con cháu đông rồi, anh không phải đánh máy như ngày xửa ngày xưa nữa, các cháu giúp ông. Nhưng khi viết thư cho em, anh phải tự đánh máy lấy. Thư này anh viết từ mùa hè, giữa hè, đến đúng mùa đông thì xong, mỗi ngày anh viết quần quật được hai dòng. Ngày nào viết đến ba dòng thì phải truyền một lọ đạm.

Nhớ cách đây chừng 50 năm em nhỉ, chúng mình chạy ào ào trên bãi biển. Em thì lúc nào cũng hét lên: Thích quá cơ. Còn anh thì chạy theo sau nhìn em, thấy đôi chân em trắng loáng trong ánh chiều hoàng hôn ở bãi biển mà nhớ mãi. Giờ vẫn nhớ đấy. Hôm rồi, nhớ em quá bảo đứa cháu nó đưa ra biển. Đinh nhấc chân bước, định hổn hển nhắc lại lời em nói, thích quá cơ, nhưng suýt nữa người anh đổ chúi xuống vì gió biển thổi.

Nhận được tin em đã hết ốm, đã ăn được mỗi bữa năm thìa cháo bột mà mừng quá. Ăn năm thìa là tốt rồi, ăn nhiều quá không nên em ạ. Anh khoẻ thế này mà chỉ ăn bốn thìa thôi là thấy no căng. Nhớ ngày xửa ngày xưa vẫn thích ăn cơm nguội với nước cá kho. Vừa rồi, tự dưng thèm cơm nguội cá kho, ăn một chút thôi mà miệng anh như ăn phải đá hộc, đau tê tái.

Anh nhắc nhé, nếu ngoài trời có gió là em không được ra ngoài. Hôm qua, mấy đứa cháu bảo ông ơi, ra sân hóng mát, gió nồm mát lắm ông ạ. Theo chân nó vừa ra tới sân, ngọn gió nồm suýt thổi anh bay lên nóc nhà, may có hai thằng cháu giữ chặt.

Sắp tới ngày sinh nhật em nhỉ. Thế là em đã tròn tuổi 80. Hôm đó anh sẽ cố gắng điện thoại. Nhưng anh nói trước, nếu em nghe tiếng xào xào tức là anh nói rằng em đấy hả. Khi nghe tiếng thùm thùm tức là anh đang chúc em sinh nhật vui vẻ. Đến khi nghe tiếng phù phù nhiều lần là anh đang hôn em.

Nhớ hồi ấy, anh đưa hai tay lên nhấc bổng em quay mấy vòng giữa trời, em cười rất to. Giờ anh nhìn lại đôi tay mình, hình như tay ai, nhìn rất tội. Hôm qua anh cố nhấc con búp bê bé tý lên cao mà nghe tiếng xương cốt kêu răng rắc, sợ quá nên thôi.

Em ngủ ngon không. ?

Anh chợp mắt từ chập tối. đến khoảng 9 giờ là dậy, ngồi, nhìn ra trời đêm. Mấy đứa cháu nói ông ngủ ít quá. Anh bảo, thì đến khi ông ra đi, xuống đất, ông ngủ cả ngày lo gì.

Thỉnh thoảng, anh vẫn mở máy tính, xem lại mấy bài viết trên Blog hồi ấy,. thấy rất vui. Chắc giờ mấy ông, mấy bà Blogger cũng không còn mấy ai nữa, lâu chẳng thấy ai vào blog nữa. Lũ cháu hỏi, ông ơi, Blog là gì, Chúng nó bây giờ chẳng có Blog. Ngồi bô đi ị mà vẫn có màn hình máy tính ở miệng bô, thích thật. Thời buổi giờ hiện đại quá, mình chẳng biết gì. Nhà anh, có cái máy giặt, con cháu nó đi làm, điều khiển từ xa, điều khiển cả robôt. Anh ngồi, rôbốt nó đến, nó cởi áo anh ra, nó gội đầu cho anh, tắm táp, rồi còn mang áo quần đi giặt. Lũ trẻ bây giờ yêu nhau cũng nhờ rôbôt làm hộ. Máy chữ không cần đánh, muốn viết gì, chỉ cần đọc là máy tính tự gõ chữ. Nhưng tiếng anh phì phèo quá nên máy chữ nó đánh sai hết cả. Ai đời anh viết, em ơi, anh nhớ em lắm nhưng vì miệng anh móm mém phì phò nên máy nó nghe không rõ, nó đánh thành: Phem phơi, phanh phớ phem phắm. Thế mới bực.

Anh không muốn gọi em là bà. Cứ gọi nhau bằng anh, bằng em thế nghe ngọt ngào.

Hai ngày nữa anh tròn 90 tuổi.

Anh đợi thư em.

Mà nếu không gửi được thư thì bảo Rôbôt nó mang thư đến cho anh em nhé.

Anh dừng bút.

Thắng chắt nội đang mang chén cháo bột đến để cho anh ăn.

Chúc em ngủ ngon nhé. Nhớ đừng ra gió.. khụ khụ…

Khi Đặng Thái Sơn không thể “địch” lại Hương Lan, Tuấn Vũ

Tác giả: ĐẶNG HỮU PHÚC

Giống như sự kiện Ngô Bảo Châu và 5 triệu đồng lương nếu về Việt Nam, lại thêm một sự thật đáng buồn về văn hóa nhân dịp kỉ niệm 1000 năm Thăng Long, Hà Nội – Nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc tâm tư.

LTS: Trong không khí Đại Lễ Nghìn năm Thăng Long – Hà Nội, Tuần Việt Nam giới thiệu những bài viết lắng đọng hoài niệm văn hóa lịch sử, lối sống thanh lịch của người Tràng An xưa. Những người đang sống ở Hà Nội hôm nay và mai sau gìn giữ và phát huy thế nào để luôn mang trong mình những giá trị đó?

Bài viết thể hiện góc nhìn riêng của nhạc sĩ Đặng Hữu Phúc. Mời các bạn cùng thảo luận chủ đề TẠI ĐÂY hoặc qua địa chỉ tuanvietnam@vietnamnet.vn.

Văn hóa đang xuống cấp so với chính ta?

Người ta nói Hà Nội là thanh lịch. Thanh lịch theo cách nói bây giờ là văn minh. Hà Nội 1000 năm với tôi thấy có nhiều chuyện đáng để ta suy ngẫm.

Tôi nhớ cách đây vài chục năm, sau giải phóng, khi Hà Nội vẫn còn tàu điện, chuyện nhường ghế cho người già, cho trẻ em là việc bình thường, nhặt được của rơi đem trả, là chuyện tất nhiên. Giờ thì rất hiếm. Mạnh ai người nấy hưởng. Thời kì mới hòa bình lập lại thì “giữa đường thấy chuyện bất bằng chẳng tha”, thấy ăn cắp là bắt ngay, thấy kẻ mạnh bắt nạt kẻ yếu thì lập tức can thiệp. Bây giờ mà dính vào có khi còn bị nó đánh, giờ thì người ngay sợ kẻ gian. Chuyện đánh nhau vì “nhìn đểu” không còn lạ lẫm. Va chạm xe máy, hoặc một câu nói có thể vác dao vác gậy đánh, giết nhau. Đi ngoài phố nhiều sự nguy hiểm.

Giáo sư Ngô Bảo Châu (phải) và nghệ sĩ Đặng Thái Sơn (trái)

Một điều đáng buồn, đó là những đỉnh cao trí tuệ của chúng ta như Đặng Thái Sơn, Ngô Bảo Châu lại không nhận được sự đãi ngộ hoặc hưởng ứng mạnh mẽ ở trong nước. Có lẽ Đặng Thái Sơn mà biểu diễn tới đêm thứ 3 ở Hà Nội bây giờ chắc cũng chẳng có mấy ai xem. Không thể “địch” lại với Hương Lan, Tuấn Vũ, Tuấn Ngọc… Hồi cuối tháng 8 vừa qua, show diễn hát theo yêu cầu của họ ở Nhà Hát Lớn giá 1 triệu rưỡi đến 1 triệu 7 cho 1 vé. Biểu diễn hàng nửa tháng trời mà vẫn kín chỗ, không có vé mà mua. Mà hình như họ ăn khách Thủ đô đến ngỡ ngàng, vượt cả sự tưởng tượng của chính họ, nên họ lại đã quảng cáo biểu diễn tiếp tại Nhà hát lớn sau Đại lễ 1000 năm.

Như vậy, “sự kiện âm nhạc” nổi bật trong thời gian trước thềm Đại lễ lại là những đêm nhạc “Sến” của Hương Lan, Tuấn Vũ (!!!) Những chuyện này trước đây không thể xảy ra.

Còn nhớ năm 1970, dịp kỉ niệm 200 năm ngày sinh Beethoven, 10 đêm nhạc Beethoven ở Nhà Hát Lớn lúc nào cũng đông nghịt người. Bây giờ chắc không thể được như thế,  ngay mới đây thôi, hai tối 17&18/9/2010, chương trình hòa nhạc “VNSO Beethoven cycle Vol.5″ với nghệ sĩ piano nổi tiếng người Nhật Michie Koyama (Người đoạt cả 2 giải quốc tế vào loại lớn nhất : Chopin và Tchaikovsky) thì vắng người xem. Hàng năm nghệ sĩ Đặng Thái Sơn thường có ít nhất 10-15 buổi concert tại Nhật, nhiều buổi tại Singapore, Đài Loan, Hàn Quốc…và trên khắp thế giới , còn tại Việt Nam nếu tính đêm diễn trọn vẹn thì 3 hay 4 năm Sơn mới làm một concert tại Việt Nam. Đơn giản vì ngày nay không còn nhiều khán giả biết thưởng thức thứ âm nhạc chuyên nghiệp tinh hoa, và văn hoá nghe nhạc (im lặng tuyệt đối) còn rất thấp. Bây giờ thì số đông người ta chọn nghe Hương Lan – Tuấn Vũ.

Vậy văn hóa Hà nội đang xuống cấp so với chính ta?

Tại sao lại có hiện tượng này?

Xin lấy một câu chuyện thời sự sau để giải thích phần nào hiện tượng trên.

Thời gian gần đây, người Việt Nam theo dõi các chương trình thời sự trên Ti vi không khỏi kinh hoàng về hiện tượng: hàng trăm con bò ở Thái Nguyên và Long Xuyên được người dân chăn thả, nuôi theo cách cho chúng đến ăn ở những bãi rác thải của thành phố. Rác thải (kể cả rác thải y tế) này còn được phun thuốc diệt ruồi nên đến ruồi cũng tránh xa. Vậy mà qua màn ảnh nhỏ, chúng ta thấy cả đàn bò hàng trăm con ăn rác bẩn một cách ngon lành, béo tốt và điều khủng khiếp nhất ở đây là : chúng không còn chịu ăn cỏ tươi nữa? Chúng đã thích nghi với món ăn mới sau khi đã được rèn luyện thành thói quen. Tạo hoá sinh ra trâu, bò hoặc voi …vv chủ yếu ăn cỏ (trời sinh voi trời sinh cỏ mà), Vậy mà chúng không ăn được cả những thứ trời sinh đó nữa khác nào chúng đã đi ngược lại với tạo hoá, ngược lại thiên nhiên, ngược lại quy luật, vậy thì sẽ có sự trả giá thôi, chắc chắn là như thế!

Đấy là chuyện món ăn vật chất, còn món ăn tinh thần thì cũng có điểm tương đồng : nếu ta cứ khuyến khích thế hệ trẻ nghe và ta  cứ quảng bá  những loại nhạc “rác”, nhạc bình dân, ca khúc quần chúng mãi, thì rồi sẽ đến một lúc họ sẽ quay lưng lại với Bach, Beethoven, Chopin…Với Quan Họ, Chèo, Ca trù… với văn hoá đích thực, đó sẽ là chuyện tất yếu và đã xẩy ra rồi.

Thăng Long và 1000 năm lịch sử

Ta nên tự hào như thế nào về lịch sử 1000 năm Thăng Long? Ở con số 1000 hay ở những gì ta đã làm được? Làm một phép so sánh. Châu Phi tuy có lịch sử phát triển rất lâu đời, được coi là nguồn gốc của loài người từ cả triệu năm nhưng đến giờ này vẫn là một lục địa chậm phát triển nhất trên thế giới, vẫn đói nghèo và bệnh tật. Trong khi những  quốc gia trẻ như Mỹ, mới  trên 200 năm, như Singapore với 30, 40 năm lại là những đất nước có chỉ số phát triển con người rất cao, nằm ở những vị trí hàng đầu. Vậy rõ ràng là không phải tự hào ở cái con số 30 năm, 200 năm hay 1000 năm…Mà ở cái ta đã làm được cái gì, hiện tại ta đang ở vị trí nào trên thế giới?

Tại những thủ đô văn minh cũng thường có rất nhiều khoảng không, không gian xanh xen kẽ hợp lý với đô thị giúp người dân nghỉ ngơi, thư dãn. Càng màu mè, ồn ào, lại càng là biểu hiện của văn hóa thấp, văn hóa “chợ”. Ở tầng văn hóa cao, con người thích sống gần với thiên nhiên, thích yên lặng. Vì vậy ở những nước văn minh , việc quy hoạch tỉ lệ cây xanh, tỉ lệ mặt hồ, tỉ lệ khoảng không cho con người hít thở không khí  rất lớn.

Tâm con người như mặt nước. Càng bình lặng thì đáy càng trong, con người càng suy ngẫm được điều thiện, điều tốt. Nhưng sống giữa lòng thủ đô, tâm người Hà Nội như một mặt nước luôn xao động, muốn vào công viên để thư dãn thì trong công viên, quanh hồ cũng lắp biển quảng cáo, lắp đèn màu nhấp nháy, nhạc “rác” mở ầm ĩ … tai và mắt người Hà Nội luôn bị khuấy động của chuyển động ánh sáng, âm thanh hỗn loạn. Thật là không nơi nào bình yên mà ẩn nấp, thư dãn. Tâm người ta không yên thì sẽ không làm được những điều tử tế.

Thủ đô to nhất hay thủ đô sạch nhất?

Như Singapore, họ không có lịch sử phát triển lâu đời, lại phát triển kinh tế thị trường mạnh mẽ, nhưng tại sao họ vẫn văn minh? Ảnh: tin180.com

Chúng ta đang quá chú ý về lượng, về “thành tích” mà bỏ qua “chất”. Những “con đường gốm sứ dài nhất thế giới”, “chiếc bánh chưng, bánh dầy to nhất thế giới”, “thủ đô to nhất” …. tại sao không cố để thành “con đường đẹp nhất thế giới”, “gạo ngon nhất thế giới”, “thủ đô sạch nhất thế giới” ? … một điều gì đó ghi dấu ấn sự tinh túy và trí tuệ của con người.

Văn hóa, giáo dục và y tế của ta đều đáng báo động. Chúng ta đang khôi phục văn hóa lễ hội tràn lan. Nhưng những nét truyền thống đã bị đứt đoạn do bị cấm nhiều chục năm, không ai còn nhớ được phiên bản gốc. Vì vậy các lễ hội trong khắp cả nước na ná giống nhau và không có nét riêng của vùng miền.

Ta đừng tự hào, nhưng cũng đừng tự ti. Cần nhìn vào thực tế xem văn hóa chúng ta có gì. Nếu ta bình tĩnh nhìn sang xung quanh, di sản về văn hóa của các nước bạn như Lào, Campuchia, Myanmar … cũng có thể thấy vốn liếng văn hóa của ta còn rất khiêm tốn. Họ có những di tích hàng nghìn năm như đền Angkor, chùa Luang Prabang hay chùa Vàng, trong khi kiến trúc Việt không hề có những nét văn hóa truyền thống. Còn các công trình văn hoá, tượng đài mới xây, mới sửa các nhà thầu thuộc “cánh hẩu” với nhau thì chỉ có những sản phẩm văn hoá chắp vá, lai tạp phá hỏng bao không gian công cộng vốn đã đẹp.

Làm sao để lấy lại nét văn hóa xưa?

Khác với nhiều người, tôi không cho rằng sự ảnh hưởng của kinh tế thị trường sẽ giết chết văn hóa. Như Singapore, họ không có lịch sử phát triển lâu đời, lại phát triển kinh tế thị trường mạnh mẽ, nhưng tại sao họ vẫn văn minh? Tôi cho rằng do họ có chính sách đúng và giáo dục của họ hiệu quả.

Môi trường giáo dục của ta đang hỏng nghiêm trọng. Từ chuyện học sinh nữ đánh nhau, thầy mua dâm học trò, đổi tình lấy điểm, mua điểm… Những người có điều kiện (ngay cả trong ngành giáo dục) đều tìm cách cho con đi học ở nước ngoài

Những thầy giáo già vẫn còn tâm huyết lại thuộc về thế hệ cũ. Như vậy bản thân họ cũng không phải nhận được sự giáo dục hiện tại, mà kết quả của những đức tính này đã có từ lối sống cách đây nhiều năm. Các em học sinh bây giờ ít ý thức tập trung nghiên cứu và cống hiến hơn. Trong một xã hội đầy ắp công nghệ thông tin, nếu không tỉnh táo, con người sẽ bị “phân mảnh” nhiều hơn, không có chiều sâu.

Thay đổi theo: “Chân lý thuộc về kẻ đúng!”

Chúng ta phải thay đổi từ cách nghĩ đến hành động. Tôi đọc được một bài viết mới đây trên Vietnamnet mang tên “Trung Quốc: Cải cách hay là chết!”. Bài báo viết: “Bí quyết thành công của Mỹ không nằm ở phố Wall hay thung lũng Silicon mà nằm ở hệ thống luật pháp tồn tại lâu đời và cả hệ thống nằm sau nó”. Ông tướng Liu cho rằng. “Hệ thống của Mỹ được đánh giá là được thiết kế bởi những thiên tài và dành cho những người ngu ngốc cũng có thể vận hành. Một hệ thống tồi khiến cho một người tốt cũng hành xử tồi. Trong khi một hệ thống tốt sẽ khiến ngay cả một người tồi có thể hành xử rất tốt”

Trong một đất nước có lịch sử lâu đời như Trung Quốc, Sử kí Tư Mã Thiên ghi chép, từng cho rằng “Chân lý thuộc về kẻ mạnh”. Nhưng giờ đây, như bài báo đã nói, họ cũng phải thay đổi. Khi nào “Chân lý thuộc về kẻ đúng” thì lúc đó mới có văn minh.

Vào dịp kỉ niệm 1000 năm, với một đất nước còn chưa phát triển, chúng ta nên lắng nghe, suy nghĩ và tìm hướng thay đổi, hơn là ăn mừng khoa trương, ồn ã, lãng phí. Làm thế nào để thủ đô của ta có thể tập trung những gì tinh túy, đẹp đẽ nhất, chứ không phải những gì màu mè, hình thức nhất!